B2B e-ticaret ile B2C e-ticaret arasındaki temel farklar nelerdir?
Bayi portalı, tüketiciye satan bir e-ticaret sitesinden farklı kurallarla çalışır. Alıcı, fiyat, ödeme, sipariş, arama, roller ve ERP entegrasyonundaki farkları ve kuruluma nereden başlanacağını öğrenin.
Bayilerine sipariş portalı kurmak isteyen birçok firma işe hazır bir e-ticaret sitesiyle başlar. Ürünler listelenir, sepet çalışır, ödeme adımı eklenir. Birkaç hafta sonra bayilerin kendi fiyatlarını göremediği, vadeli alımın sepete sığmadığı ve gelen siparişlerin muhasebe programına yeniden girildiği anlaşılır. Bu sorunların kaynağı, iki satış modelinin farklı kurallarla çalışmasıdır. Firmadan tüketiciye satış (B2C) için kurulan bir yapı, firmadan firmaya satışın (B2B) ihtiyaçlarını karşılamaz. Bu yazı iki model arasındaki temel farkları alıcı, fiyat, ödeme, sipariş, katalog, kullanıcı ve entegrasyon başlıklarında karşılaştırır ve bayi portalı kurarken nereden başlamanız gerektiğini gösterir.
Alıcı kim ve neden satın alıyor?
B2C e-ticarette alıcı genellikle ürünü kendisi kullanacak bir kişidir. Siteye gelir, birkaç ürüne bakar, kartıyla öder ve çoğu zaman bir sonraki alışverişine kadar uzun süre dönmez. B2B satışta alıcı ise malı yeniden satmak ya da kendi işinde kullanmak için alan bir işletmedir. Aynı bayi her hafta, bazen her gün sipariş verir, aynı ürünleri tekrar tekrar alır ve sizinle yıllara yayılan bir ticari ilişki sürdürür.
Bu fark hukuki çerçeveyi de değiştirir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, tüketiciyi ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlar. Kanun, internet gibi uzaktan iletişim araçlarıyla kurulan satışta tüketiciye on dört günlük cayma hakkı verir. Malı yeniden satmak için alan bayi ticari amaçla hareket ettiği için bu tanıma girmez. Bayi siparişinde iade, teslim ve ödeme koşullarını aranızdaki sözleşme belirler. Bu yüzden bu koşulların yazılı olması ve portalda bayinin görebileceği bir yerde durması gerekir.
Fiyat herkes için aynı mı görünür?
Tüketiciye satan bir sitede ürünün tek bir etiket fiyatı vardır. Kampanya dönemlerinde bu fiyat düşer, ama aynı anda siteye giren herkes aynı rakamı görür. Bayi kanalında ise fiyat bayiye göre değişir. Bayinin bağlı olduğu fiyat listesi, cari kartındaki iskonto oranları, anlaşmaya bağlı özel fiyatlar ve miktara göre artan iskontolar birlikte çalışır. İki bayi aynı ürüne bakıp farklı net fiyat görebilir. Bu fark, her bayiyle yapılan ticari anlaşmanın doğal sonucudur. Örneğin bir hırdavat toptancısı aynı vidayı bölge bayisine toptan listeden, büyük bir zincir mağazaya yıllık anlaşmalı özel fiyattan, yeni açılan bir bayiye ise standart listeden satabilir.
Bu yüzden B2B portalda fiyat yalnız giriş yapan bayiye gösterilir. Liste fiyatı, iskonto ve net fiyat ayrı sütunlarda durur, bayi KDV hariç ve KDV dahil tutarı birlikte görür. Fiyat katmanlarının nasıl kurulacağını bayiye özel fiyat ve iskonto listeleri yazısında ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
Sipariş ve ödeme nasıl ilerler?
B2C sitede sipariş ve ödeme aynı anda gerçekleşir. Müşteri kart bilgisini girer, ödeme onaylanınca sipariş oluşur. Bayi satışında ise siparişlerin büyük bölümü açık hesapla ve vadeyle verilir. Bayi bugün sipariş verir, faturasını alır ve ödemesini anlaşılan vadede havale, çek ya da senetle yapar. Firma da bu süre boyunca bayinin borç bakiyesini ve risk limitini izler.
Siparişin kendisi de farklı kurallara tabidir. Birçok ürün koli katıyla ya da asgari miktarla satılır, bazı bayilerin acil sipariş hakkı vardır, teslimat şekli bayiye göre değişir. Verilen sipariş, muhasebe ve stok programınızda (ERP) bir sipariş belgesine dönüşür ve sevkiyat oradan planlanır. Bayi portalı bu adımların hiçbirini atlamadan çalışmalıdır.
Bayi kanalında dövizli fiyat listeleri de yaygındır. Euro ya da dolar üzerinden fiyatlanan bir ürünün siparişinin hangi kurla kaydedileceğini ve faturaya nasıl yansıyacağını önceden belirlemelisiniz. Tüketici sitelerinde nadiren karşılaşılan bu konu, bayi portalında her gün sorulan bir soruya dönüşebilir.
Katalog, kullanıcı ve entegrasyon neden farklı kurgulanır?
Tüketici çoğu zaman ne alacağına sitede karar verir. Bu yüzden B2C katalog büyük görsellere, öneri alanlarına ve keşfetmeyi kolaylaştıran filtrelere dayanır. Bayi ise genellikle ne istediğini bilir ve aradığı ürüne en kısa yoldan ulaşmak ister.
Bayi ürünü koduyla arar
B2B portalda arama kutusu ürün kodunu, üretici kodunu ve eski kodları tanımalıdır. Bayi düzenli aldığı ürünleri bir listede tutabilmeli ve önceki alımlarına bakarak yeniden sipariş verebilmelidir. Satır başına kod, stok durumu ve net fiyat gösteren tablo görünümü, büyük görsellerden daha hızlı bir çalışma sağlar.
Bir bayi hesabının arkasında birkaç kişi çalışır
B2C sitede her hesap tek bir kişiye aittir. Bir bayi hesabında ise satın almacı sipariş verir, muhasebeci cari ekstreye ve açık faturalara bakar, işletme sahibi bakiyeyi izler. Firmanın tarafında da saha satış temsilcisi (plasiyer) bayi adına sipariş girer, yönetici fiyatı, kampanyayı ve kullanıcıları yönetir. Bu yüzden B2B portal rol bazlı çalışır ve her rol yalnız kendi işini yapabileceği ekranları görür.
Portal ERP ile sürekli veri alışverişi yapar
Bir B2C site stok ve fiyatı kendi içinde tutarak çalışabilir. Bayi portalı ise ERP'den bağımsız çalışamaz. Fiyat listeleri, iskontolar, stok miktarları, cari bakiyeler ve fatura bilgileri ERP'de tutulur. Portal bu bilgileri düzenli olarak almalı, verilen siparişi de ERP'ye geri yazmalıdır. Aksi hâlde siparişleri yeniden girme işi yine satış ekibine kalır.
Aşağıdaki tablo iki modeli yan yana özetler.
| Konu | B2C e-ticaret | B2B bayi portalı |
|---|---|---|
| Alıcı | Ürünü kendisi kullanan kişi | Malı yeniden satan ya da işinde kullanan işletme |
| Fiyat | Herkese aynı etiket fiyatı | Bayiye göre fiyat listesi, iskonto ve özel fiyat |
| Ödeme | Sipariş anında kartla | Çoğunlukla açık hesap ve vadeyle |
| Sipariş | Tek seferlik ve az kalemli | Tekrarlayan, çok kalemli, koli katı ve asgari miktarlı |
| Arama | Görsel ve keşif odaklı | Ürün kodu ve liste odaklı |
| Kullanıcı | Hesap başına bir kişi | Bayi başına birkaç kişi, ayrıca plasiyer ve yönetici |
| İade | Tüketici mevzuatındaki cayma hakkı | Bayilik sözleşmesindeki koşullar |
| Entegrasyon | Çoğu zaman isteğe bağlı | ERP ile sürekli veri alışverişi |
Bayim+ bu farkları nasıl karşılar?
Bayim+ bayi kanalı için kurulmuş bir B2B sipariş portalıdır ve yukarıdaki farklar ürünün temel işleyişinde yer alır. Bayinin gördüğü fiyat, cari kartındaki fiyat listesinden, dört kademeye kadar zincirleme iskontodan, tarihli özel fiyatlardan ve kampanyalardan hesaplanır. Arama ürün adını, ürün kodunu, üretici kodunu ve çapraz kodları tarar, küçük yazım hatalarını tolere eder. Bayi düzenli aldığı ürünleri haftalık sipariş listesinde tutar, cari ekstresini, açık faturalarını ve bakiyesinin vadeye göre dağılımını portalda görür.
Plasiyer kendisine bağlı bayiler adına sipariş girer. Verilen sipariş otomatik olarak ya da yönetici onayından sonra ERP'ye sipariş belgesi olarak aktarılır ve satış ekibi tarafından yeniden girilmez. Portal Türkçe, İngilizce, Azerice ve Rusça kullanılabilir. Modüllerin tam listesine Bayim+ modülleri bölümünden ulaşabilirsiniz.
Bayi portalı kurmaya nereden başlamalısınız?
Yazılım seçmeden önce kendi bayi satışınızın kurallarını yazıya dökün. Aşağıdaki adımlar bu çalışmayı düzenler.
- Bayilerinizi fiyat ve ödeme koşullarına göre gruplayın ve her grubun kurallarını tek sayfada yazın.
- ERP'deki fiyat listelerini, iskonto oranlarını ve cari kartlarını kontrol edin. Portal yalnız bu veri kadar doğru olabilir.
- Asgari miktar, koli katı ve teslimat seçenekleri gibi sipariş kurallarını ürün kartlarına işleyin.
- Fiyat, stok ve bakiye bilgisinin ERP'den hangi sıklıkla alınacağını ve siparişin ERP'ye nasıl yazılacağını belirleyin.
- İade ve ödeme koşullarını bayilik sözleşmesinde netleştirin ve bayinin görebileceği bir yerde yayınlayın.
- Portalı önce birkaç gönüllü bayiyle deneyin ve gelen geri bildirimle kuralları düzeltin.
Bu adımlar tamamlandığında portalın hangi kuralları uygulaması gerektiği netleşir ve yazılım seçimi bu listeye göre yapılabilir. Bayilerinizi geçişe nasıl hazırlayacağınızı bayi portalına geçiş yazısında okuyabilirsiniz.